Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma yakmadan başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası sağlar bilhassa yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Burada tadımda no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ile sivri uçlu tekli puro benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar net ise yoğunluk o kadar yüksek demektir ve bu basit adım bütün notları daha güvenilir bir temele dayandırır. Notu hemen kaydetmek iyi olur, çünkü bellek kısa sürede kaybolur. Her çubuğu birkaç kez koklamak yanılmayı önler zira gürültülü yerlerde ince kokular kolayca kaçırılır. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca şiddeti gösterir. Bu yüzden ilk denemede acele etmemek ve ölçütleri baştan netleştirmek işin temeli sayılır. Ölçüt netleşince her çubuk aynı cetvelle değerlendirilir ve yorumlar birbirini destekler. Tadım sırasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta kalırsa dikkat güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir sigarillonun aroması baştan sona değişir; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle ölçmek doğru olmaz ayrıca baştan acele edip sonuç çıkarmak sık görülen bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde tat genellikle yumuşak ve temiz başlar elbette bu sıralama her çubukta birebir tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos tadım notları gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer çünkü gerçek karakter genellikle bu kısımda gizlidir. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ve notalar koyulaşır ve çoğu zaman ilk birkaç çekişten edinilen izlenim eksik olur. Petit churchills benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür nitekim bu yüzden yavaş ilerlemek fayda getirir. Sonlara doğru sıcaklık arttığından acımsı tonlar öne çıkabilir nitekim ısınan yaprak asıl tadını yalnızca ortalarda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir not vermek daha adil değerlendirme verir. Evrelerin geçişi çoğu zaman keskin olmaz, o nedenle kabaca üçe ayırmak işinizi görür. Geçişleri yakalamak adına nefes sıklığını değiştirmemek gerekir. Art arda çekmek ısıyı yükseltir ve tadı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu puanlamak kişisel yorumu daha net kılar her zaman sabit ışık ve sessiz bir ortam seçilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir skala çoğu tadımcı için işe yarar bu da tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir yapar. Bir belli belirsiz notayı, beş de ağızda uzun süre kalan güçlü notayı gösterir böylece dikkat dağılmaz ve not doğruluğu yükselir. On beş dakikalık puro benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle alt puanlarda yer alır ve sonradan okunduğunda hangi noktayı düşündüğünüz hemen anlaşılır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu benzeri aynı boydaki bir kutu ise tatlı notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı ürün iki farklı puan alabilir. Puanı yazmadan önce en az üç nefes yapmak şarttır diğer taraftan yarım puanlar vermek fazladan bir yük getirir. Ölçeği her seferinde aynı tutmak karşılaştırmayı güvenilir yapar. Ölçeğin orta noktası en çok tercih edilen puandır, zira ılımlı aromalar çoğunluğu kapsar. Uç noktalardaki puanlar yalnızca belirgin durumlarda kullanılmalıdır. Böylece kayıtlar ayırt edici olur.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çap, dumanın hızını ve yoğunluğunu belirgin biçimde etkiler bu yüzden kül hattının düzgün gitmesini de izlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk ısınır, dolayısıyla keskin tonlar erken öne çıkar gerçekten dar çaplılarda ısı birikimi belirgin biçimde hızlıdır. Tadımda petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen fark edersiniz ısınma hızı de aromayı hemen etkileyen bir etkendir. Kalın çubuklarda çekiş daha serin akar ama aromalar daha geç açılır ve bu hız aromanın algılanma süresini kısaltır. Regalias de londres benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı güzel gösterir kül oluşumu düzensizse yorum kısmına yazılmalıdır. Yavaş yanış tadı daha okunur yapar ama şiddetini düşürmez tersine kalın çubukta duman daha uzun bir süreye dağılır. Dolayısıyla çapı kayıtlara eklemek unutulmamalı. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda tadarken ilk olarak dar çaplıyı sonra kalını seçmek iyi olur. Böylece güçlü tat hafif olanın izlenimini gölgelemez. Aradaki ara zamanı en az yarım saat tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki kanaldan algılanır: dildeki his ile burnun yakaladığı aroma hâlbuki bu iki kanal karşılıklı besler ama aynı şey değildir. Gücü dikkatle yorumlamak adına ikisini ayrı yazmak iyi olur bu ayrım ilk bakışta önemsiz gelse de yorumları epey değiştirir. Dumanı ağızdan verirken burun yoluyla hafifçe bırakmak retrohale denemesidir mesela hafif bir soluk aromayı daha zengin gösterir. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını belirgin verir ayrıca burun tıkalıyken denenen değerlendirmeler sağlam sayılmaz. Short sports benzeri ince bir çubuk de kuru tonu daha hızlı geçirir hızlı bir nefes ise narin tonları siler. Yoğunluk damakta düşük ama burunda belirgin çıkabilir aynı şekilde çok sıcak bir yemekten hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki notu yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak yanılgıyı giderir. Acemi tadımcılar için ilk adımda burundan algılanan notalara bakmak işi basitleştirir. Deneyim arttıkça dil tarafı da detay göstermeye başlar. Farklı kokuları adlandırmayı denemek algıyı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Damak doyduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan düşük algılanır üstelik yemek arasında deneme yapacaksanız bu ayrıntı daha da önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen yoğunluğun gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda daha uygundur çünkü doymuş bir damak en güçlü aromayı bile soluk gösterir. Şekersiz kahve kavrulmuş tonlarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları bastırır üstelik buzlu içecekler dili duyarsızlaştırır ve aroma algısını azaltır. Puritos serisi aroma profili gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri su ile daha temiz görünür bu yüzden hazırlık adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her tadımda sabit tutmak kıyası korur gerçekten tatlı sıvıdan hemen sonra keskin tonlar gerçekte olduğundan sert görünür. Yemekten hemen sonra tadım yapmak önerilmez. Su ve kahve haricinde sade çay da kullanılabilir; önemli olan içeceğin sade olmasıdır. Damak tazelendikten sonra iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Hızlıca başlanan değerlendirme sıklıkla hatalı sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo ölçüsünde yanış kısa sürdüğünden yoğunluk dalgalanması daha az bir aralıkta kalır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde hızla kaybolabilir. Bu yüzden ilk çekişler ile bitiş arasındaki farkı yakalamak daha zordur bu yüzden küçük bir çubuk uzun bir puroya göre daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır ve yoğunluğu gözlemeyi rahatlatır zira her nefesin payı daha fazladır. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl benzeri mini ölçü ise sedir tonunu hızla ortaya koyup sona erer zira geçiş uzun süre değil saniyeler içinde gerçekleşir. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek denemeden daha sağlam izlenim sunar bu sebeple sakin ve eşit aralıklı nefes tercih edilir. Kutu aroması başlangıçtaki ilk notu belirler dolayısıyla yazmayı çubuk yanarken değil hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bunu ayrı yazmak iyidir. Boy küçüldükçe aroma ayrıntısı daralır, ama yoğunluk hissi aynı kalabilir. Bu nedenle küçük çubuk değerlendirmelerini büyük boy kayıtlarıyla doğrudan kıyaslamamak gerekir. Ayrı sayfa açmak yararlıdır.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir deneme aroma gücü hakkında güvenilir bir yargı sunmaz yani her deneme bir öncekinin üstüne inşa edilir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ile saat izlenimi değiştirir bu düzen üç dört tadımdan sonra belirgin katkı sağlar. Bu yüzden küçük bir tadım defteri tutmak işe yarar aksi takdirde benzer aromalar her seferinde yeniden öğrenilir. Tadımda 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde kakao tonu değişiyor mu görülür ayrıca aynı ürüne geri dönüp bakmak gelişimi görmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar oynadığını gösterir bu durum zaman kaybına yol açar. Tarih, puro ismi ve puan deftere girilmelidir gerçekten ilk notlar ileride açıldığında şaşırtıcı sapmalar gösterir. Puanlar arasında iki basamaktan çok fark çıkıyorsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçeğiniz netleşir. Defterde öz ifadeler ayrıntılı anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm güçlü ahşap kokusu gibi bir kayıt tatmin edici olur. Sonradan bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, içimin ağızdaki dokusunu tarif eder; yoğunluk ise notaların şiddetidir çünkü bu iki ölçüt aynı yönde ilerleme etmek zorunda değildir. Bu iki kavram çoğu zaman birbirinin yerine anılır, oysa bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayrı düşünmek sonuçta daha dürüst bir değerlendirme doğurur. Küçük boy yumuşak puro benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sütlü kahve notasını net taşıyabilir örneğin sert bir içim sönük bir tatla gelebilir. La cabaña nasıl içilir benzeri dengeli bir kutu ise orta gövdeyle sedir tonunu güçlü taşır kaldı ki ağır bir içim aromasız de olabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir çubuk güçlü lezzet sunabilir tersi durum da geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki puan tutmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle güçlü demek yerine ikisini ayrı değerlendirmek önerilir. Dolgunluğa bakarak yoğunluğu tahmin etmek yanıltır. Birbirine yakın dolgunlukta iki çubuk arasında yoğunluk farkı bulmak ince bir beceridir. Bu yeteneğin gelişmesi zaman ile düzenli kayıt almayı ister. Sonuçta en iyi ölçüt kendi damak zevkiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, yoğunluk algısını en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir demek ki en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir ortamda tütün hızlı yanar ve keskin notalar abartılır bu nedenle oda koşullarını de kayda geçirmek akıllıca olur. Aşırı nemli havada ise duman ağırlaşır ve lezzet silikleşir sıcaklık ise tütünün ısınma hızını değiştiren ayrı bir etkendir. La prado aroma profili benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın koruduğu nemi hesaba katmak yararlıdır aksi halde iki ayrı günde ortaya çıkan puan farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse ayrım net okunur tadım anı seçerken bunu hesaba katın. Havalandırma odadaki kokuları dağıtır, parfüm de algıyı şaşırtır hâlbuki asıl etken sıklıkla odadaki nem ya da koku çıkar. Değerlendirmeyi her seferinde benzer koşullarda tekrarlamak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir ortamda koku birikirse ikinci çubuğun aroması hatalı okunabilir. Kapı açıklığı bırakmak genellikle yeterlidir. Rüzgar fazla güçlüyse yanış düzeni şaşar.